O sprzęcie retro

Andrzej SP8BWR

Aktualizacja 2016-09-12


Sprzęt demobilowy

Demobile

Krótkofalowcy starszego pokolenia pamiętają czasy gdy radiostacja amatorska składała się z dwóch zasadniczych części tz. nadajnika i odbiornika. Najczęściej były to konstrukcje amatorskie. W tamtych czasach mówiło się, że nadajnik w miarę poprawnie pracujący można było wykonać w warunkach domowych natomiast wykonanie dobrego odbiornika było sprawą znacznie trudniejszą i często uzyskane efekty nie były adekwatne do włożonych pieniędzy i czasu. Z tego właśnie powodu odbiorniki wykonane przez mistrzów konstrukcji czyli kolegów SP8ARK, SP8AVB, SP8ADL czy SP8BAJ cieszyły się ogromną popularnością bowiem były stabilne, selektywne i niezawodne w działaniu. Miały jednak bardzo poważną wadę - było ich za mało w stosunku do potrzeb. Niedobory sprzętowe były uzupełniane, bardzo pokrętnymi niekiedy drogami, sprzętem demobilowym, który pracowicie był przystosowywany do potrzeb radioamatorskich. W tamtych czasach posiadanie fabrycznego odbiornika - było nobilitacją a nazwy SX28, AR88, Hamarlund, Torn, Lambda, BC348 określały przedmioty z sennych marzeń. Zwykle zaczynaliśmy od odbiornika USP i transceivera tamtych lat czyli RBM1. Parę zdjęć i kilka słów na temat tego niegdysiejszego sprzętu może przywoła garść wspomnień u Old Timerów i pewno wywoła falę zdziwienia u najmłodszych Kolegów krótkofalowców i właśnie Tych ostanich chcę zapewnić, że tak właśnie było, że na takim "dziwnym" sprzęcie robione były ciekawe i dalekie łączności.

RBM1

RBM1 To legendarne już urządzenie pracowało w oryginale na częstotliwościach od 1,5 do 5,0 MHz w dw RBM1 To legendarne już urządzenie pracowało w oryginale na częstotliwościach od 1,5 do 5,0 MHz w dw

To legendarne już urządzenie pracowało w oryginale na częstotliwościach od 1,5 do 5,0 MHz w dwóch podzakresach. Nadajnik o mocy 1W pracował na lampie SO257. Napięcie anodowe podczas nadawania - 200V a podczas odbioru 80V, napięcie żarzenia 2,5V przy czym prąd żarzenia przy odbiorze wynosił 0,45A a przy nadawaniu 1A. Zasilanie : akumulator żarzeniowy 2NKN22 i baterie anodowe typu BAS60 lub BAS80. Waga całości: 30 kg. Odbiornik cieszył się bardzo dobrą opinią a zbudowany był jako superheterodyna na lampach: 2K2M - wzmacniacz w.cz. SB242 - mieszacz, 2K2M - dwustopniowy wzmacniacz pośredniej częstotliwości, 2K2M - detektor i BFO, 2K2M - wzmacniacz małej częstotliwości. Częstotliwość pośrednia - 460 kHz. Nadajnik umożliwiał pracę emisją AM i CW. Na skali zaznaczone są tzw. działki fal umownych (wróg przecież stale podglądał i podsłuchiwał Hi) przy czym jedna taka działka odpowiada 25 kHz. RBM-ki będące w posiadaniu krótkofalowców były poddawane licznym modernizacjom polegającym na podniesieniu mocy nadajnika, dodania zakresu 7 MHz, dobudowaniu głośnika czy zasilacza sieciowego a ponadto często były traktowane jako baza do pozyskania niezłej jakości podzespołów (napęd skali, trzysekcyjne agregaty, karkasy cewek i inne). Z całą pewnością RBM-ki umożliwiły wyjście w eter wielu kolegom a teraz są sprzętem poszukiwanym przez kolekcjonerów.

A7B

A7B Ta zgrabna radiostacja pracowała w zakresie częstotliwości od 24 do 28 MHz a niektóre modele naw

Ta zgrabna radiostacja pracowała w zakresie częstotliwości od 24 do 28 MHz a niektóre modele nawet do 32 MHz, czyli tylko dotknąć i już było pasmo 28 MHz. Na skali oczywiście tzw. fale umowne gdzie jedna działka odpowiadała 100 kHz. Zasilanie odbywało się z akumulatora żarzeniowego 2NKN22 i baterii anodowej typu BAS60. Ciężar całkowity wynosił 21 kg. Moc nadajnika - 1,5 do 2 watów. Był to swego rodzaju transceiver bowiem te same obwody i części montażowe pracowały w torze odbiorczym i nadawczym. W nadajniku zastosowano dwie lampy SO257 w układzie równoległym przy czym te same lampy wykorzystywane były jako generator drgań i wzmacniacz mocy a pozostałe stopnie pracowały na lampach 2K2M. Część odbiorcza to superheterodyna zbudowana na 7 lampach 2K2M z częstotliwością pośrednią 1100 kHz. W oryginale radiostacja pracowała tylko fonią AM ale dla krótkofalowców dorobienie kluczowania i BFO okazało się sprawą dość prostą.W swoim czasie radiostacje to były masowo kasowane czytaj niszczone a w związku z tym zachowały się w nielicznych egzemplarzach a tym samym są bardzo poszukiwane przez kolekcjonerów.

BC375E

BC375E Te piękne amerykańskie nadajniki były stosowane jako część pokładowej radiostacji w samolotac

Te piękne amerykańskie nadajniki były stosowane jako część pokładowej radiostacji w samolotach bombowych i transportowych a po wojnie zanlazły zastosowanie w cywilnym lotnictwie pasażerskim. Ponadto, były stosowane jako radiostacje przewoźne na wyższych szczeblach dowodzenia w wojskach lądowych. Nadajniki BC375 w dużych ilościach trafiły do Rosji Sowieckiej w ramach pomocy wojennej, jakiej swemu sojusznikowi udzielił Rząd USA. Po wojnie pewne ilości tego sprzętu otrzymało Wojsko Polskie a po wycofaniu go z użytkowania nieliczne egzemplarze znalazły się w Klubach LOK i PZK. Nadajnik pracował w zakresie częstotliwości od 150 do 12500 kHz mocą od 45 do 75 W w zależności od użytej skrzynki antenowej. W skład nadajnika wchodziła przetwornica i siedem skrzynek strojeniowych. Nadajnik został zbudowany na lampach VT4C o napięciu żarzenia 10 V, prądzie żarzenia 3,25 A i napięciu anodowym 1000 V. Możliwa była praca telegrafią i fonią AM przy czym zastosowano w nim modulację anodową. W Klubach, nadajnik udawało się przystosować do potrzeb amatorskich ale najczęściej był on rozbierany a wspaniałej jakości elementy i podzespoły wykorzystywano do budowy innego sprzętu. W chwili obecnej odnalezienie kompletnego BC375 jest raczej skazane na fiasko.

USP

USP USP był małym, zgrabnym odbiornikiem o licznych wadach (oczywiście w pojęciu krótkofalowca) ale USP USP był małym, zgrabnym odbiornikiem o licznych wadach (oczywiście w pojęciu krótkofalowca) ale

USP był małym, zgrabnym odbiornikiem o licznych wadach (oczywiście w pojęciu krótkofalowca) ale też o jednej niezaprzeczalnej zalecie - występował w Klubach w bardzo wielu egzemplarzach. Można zaryzykować twierdzenie, że był w swoim czasie najpopularniejszym odbiornikiem używanym przez krótkofalowców. Odbiornik ten był superheterodyną z podwójną przemianą zbudowaną na lampach 6K7, 6SA7, 6H6. Zakres pokrywany przez USP zawierał się w granicach 175 kHz do 12 MHz i podzielony został aż na siedem podzakresów i o dziwo skala była opisana w falach umownych i kilohercach. Czułość odbiornika była, w oryginale, wręcz fatalna bowiem przy CW wynosiła 2 do 4 mikrowoltów a przy AM 3 do 10 mikrowoltów. Odbiornik była zasilany z baterii i akumulatora lecz posiadał również oryginalny, fabryczny zasilacz sieciowy. Do gniazdek wyjściowych można było dołączyć dwie pary słuchawek lub głośnik wysokoomowy. Skala posiadała pokrętło strojenia zgrubnego oraz precyzer o przekładi 1:25. Odbiornik dawał się bardzo łatwo wyjmować z obudowy a po wyjęciu dostęp do wszystkich elementów i lamp był wręcz znakomity.

AR88

AR88 Odbiornik ten zaliczany był do najwyższej klasy urządzeń komunikacyjnych z uwagi na swą wielką AR88 Odbiornik ten zaliczany był do najwyższej klasy urządzeń komunikacyjnych z uwagi na swą wielką

Odbiornik ten zaliczany był do najwyższej klasy urządzeń komunikacyjnych z uwagi na swą wielką niezawodność działania, stabilność, selektywność i czułość. Amerykańska firma RCA produkowała go w latach 1940-45 dla potrzeb armii i służb cywilnych. Był radiem o którym, śnili wszyscy krótkofalowcy ale posiadali go bardzo nieliczni. AR88 pracował w ambasadach, w różnej maści centrach nasłuchowych, w "bezpiece" i w innych tego typu tajemniczych miejscach. Z tych względów dostępność do tego sprzętu była praktycznie żadna a ci, którym udało się zdobyć ten odbiornik - raczej utrzymywali ten fakt w największej dyskrecji. AR88 był superheterodyną z pojedynczą przemianą o częstotliwości pośredniej 455 kHz, posiadał czułość w granicach 0,5 - 1,2 mikrowolta, dwa stopnie wzmocnienia w.cz. na lampach 6SG7, mieszacz na lampie 6SA7, heterodynę na lampie 6J5, trzy stopnie wzmocnienia p.cz. na lampach 6SG7, detektor i ARW na lampie 6SJ7, ogranicznik trzasków na lampie 6H6, wstępny wzmacniacz m.cz. na lampie 6SJ7, wzmacniacz mocy m.cz. na lampie 6K6GT. W sumie pudło odbiornika zawierało 14 lamp. Odbiornik był wyposażony w fantastycznie działający, pięciopozycycyjny przełącznik selektywności, filtr kwarcowy, ogranicznik trzasków i bardzo "miękko" działającą automatykę. Pasmo przepuszczane przez filtr kwarcowy wynosiło, w zależności od ustawienia przełącznika, 400 1500 i 3000 Hz. Jednym słowem - miodzio dla ucha krótkofalowca.

SX28

SX28 SX28 to przepiękny odbiornik komunikacyjny, który produkowany był przez amerykańską firmę Hall

SX28 to przepiękny odbiornik komunikacyjny, który produkowany był przez amerykańską firmę Hallicrafters w latach 1943-45. Odbiornik ten, z uwagi na swe parametry i stylistykę cieszył się ogromnym zaufaniem krótkofalowców ale grono użytkowników było bardzo wąskie i wysublimowane. Scharakteryzować go można w sposób następujący: superheterodyna z pojedynczą przemianą, częstotliwość pośrednia 455 kHz, pobór mocy z sieci 138 w, moc wyjściowa 8 w, wymiary 520x254x375 mm, waga 34 kG, 15 lamp. Wzmacniacz w.cz. wykonano na lampach 6AB7 i 6SK7, jako heterodyna pracuje lampa 6SA7 i na takiej samej lampie zbudowany jest mieszacz, wzmacniacz pośredniej wykonano na lampach 6SK7 i 6B8, bardzo rozbudowany układ ogranicznika szumów wykonano na lampach 6L7, 6AB7 i 6H6, stopień m.cz wykonano na dwóch lampach 6V6GT w układzie przeciwsobnym. Bardzo starannie wykonane BFO w układzie Hartleya posiada nadzwyczajną stabilność a fakt ten był szczególnie ceniony przez krótkofalowców. Nieliczne zachowane egzemplarze tego odbiornika są nadal bardzo poszukiwane przez kolekcjonerów a z uwagi na swe walory użytkowe również przez krótkofalowców.

KWM

KWM KWM-y najczęściej stanowiły wyposażenie Klubów ale pokaźna ich ilość znajdowała się równi

KWM-y najczęściej stanowiły wyposażenie Klubów ale pokaźna ich ilość znajdowała się również w rękach prywatnych. W odbiornikach tych dokonywano licznych modyfikacji i usprawnień, które miały na celu wyeliminowanie konstrukcyjnych "gniotów" do których należały między innymi: mała stabilność, obecność tzw.lustrzanek i znaczny poziom szumów. Cały odbiornik zbudowany został na 17 lampach jednego typu tz. 2K2M. Skala od 1,5 do 27,4 MHz podzielona była na 5 podzakresów, pojedynczą przemiana, średnia czułość przy AM - 2,8 mikrowolta a przy CW 1 do 4 mikrowoltów, częstotliwość pośrednia 465 kHz, żarzenie 2V/1,1A, anodowe 80V/25mA. Odbiornik ten, mimo pewnych mankamentów, cieszył się uznaniem wielu kolegów a w chwili obecnej jest dość poszukiwanym modelem ale raczej tylko w celach kolekcjonerskich.

BC348

BC348 Odbiorniki BC348 produkowane były przez kilka firm w Stanach Zjednoczonych prawie przez cały okres

Odbiorniki BC348 produkowane były przez kilka firm w Stanach Zjednoczonych prawie przez cały okres II Wojny Światowej. Bardzo duże ilości tego sprzętu dostarczono konwojami do Rosji gdzie po pewnym czasie, na zasadzie umowy licencyjnej, BC348 zaczął być produkowany pod nazwą US9. Pod względem cech konstrukcyjnych odbiorniki te niczym się od siebie nie różnią. Przeznaczeniem odbiornika było utrzymywanie łączności radiowej w lotnictwie wojskowym a po zakończeniu wojny również w lotnictwie cywilnym. Z uwagi na masową produkcję, odbiorniki BC348 i US9 były sprzętem najczęściej używanym przez krótkofalowców na całym świecie. Odbiornik ten to 9-cio lampowa superheterodyna, wyposażona w filtr kwarcowy do odbioru CW, zbudowana na lampach 6K7 (wzmacniacz w.cz.),6J7 (mieszacz), 6SJ7 (pierwsza heterodyna), 6K7 (wzmacniacz p.cz.), 6F7 (drugi wzmacniacz p.cz. i BFO), 6B8 (trzeci wzmacniacz p.cz. detektor i ARW), 6V6 (wzmacniacz m.cz.). Częstotliwość pośrednia 915 kHz. Czułość odbiornika nie była zbyt dobra bowiem wynosiła ok.15 mikrowoltów przy pracy fonicznej i ok.6 mikrowoltów przy pracy telegraficznej i między innymi z tego powodu odbiornik był modernizowany przez krótkofalowców. Pewna ilość odbiorników US9 i BC348 jest nadal w posiadaniu radioamatorów i kolekcjonerów a zainteresowanie nimi nie słabnie.

BC312

BC312 Odbiorniki serii BC312 produkowane były w Stanach, podczas II wojny przez kilkanaście wytwórni i

Odbiorniki serii BC312 produkowane były w Stanach, podczas II wojny przez kilkanaście wytwórni i na różne zamówienia. Stąd w ich oznaczeniach litery mówiące o pewnych niuansach konstrukcyjnych. Genaralizując, były to odbiorniki z pojedynczą przemianą przystosowane do odbioru emisji AM i CW w przedziale częstotliwości od 1,5 do 18,0 MHz. Częstotliwość pośrednia - 470 kHz. Czułość zawierała się w granicach od 0,8 do 2,5 mikrowolta. Odbiornik BC312N czyli zasilany z akumulatorów 12V przez przetwornicę zbudowany został na lampach: 6K7 ( dwu stopniowy wzmacniacz w.cz.), 6L7 (mieszacz), 6K7 (pierwszy i drugi wzmacniacz p.cz.), 6R7 (detektor,ARW i wzmacniacz m.cz.), 6C5 (heterodyna), 6C5 (BFO), 6F6 (wzmacniacz mocy m.cz.). Ponadto model ten posiadał filtr kwarcowy do odbioru CW. Wszystkie modele BC312 posiadały znakomicie działający przełącznik podzakresów i pewno dlatego bywały często rozbierane. W chwili obecnej odbiorniki te to rarytasy kolekcjonerskie.

LambdaV

LambdaV Ten legendarny odbiornik produkowany był w latach 60-tych przez czeską firmę Tesla. Najczęściej

Ten legendarny odbiornik produkowany był w latach 60-tych przez czeską firmę Tesla. Najczęściej stanowił on wyposażenie Klubów ale też wiele egzemplarzy było w rękach krótkofalowców. Odbiornik był superheterodyną z podwójną przemianą i przeznaczony był do odbioru emisji AM i CW. Pracował w zakresie częstotliwości od 300 kHZ do 30 MHz czyli jego czytelna skala pokrywała wszystkie dostępne wówczas pasma amatorskie. Posiadał takie udogodnienia jak bardzo dobrze działający filtr kwarcowy, regulowaną szerokość pasma, przestrajane BFO, ogranicznik trzasków, możliwość kontroli warunków pracy lamp. Częstotliwości pośrednie wynosiły 468 kHz i 2,75 MHz. Odbiornik posiada następujące stopnie : wzmacniacz w.cz.(6F31), pierwszy mieszacz (6H31), pierwsza heterodyna (6F31), drugi mieszacz i druga heterodyna (6H31), wzmacniacz p.cz.(3x6F31), automatyka i wzmacniacz m.cz.(6BC32), wzmacniacz mocy m.cz.(6L31), BFO i S-metr (6CC31), detektor i ogranicznik trzasków (6B31), prostownik (2x6B31). Odbiorniki te nadal mają walory użytkowe i są poszukiwane przez kolekcjonerów i kolegów nasłuchowców. Zdjęcie odbiornika wykonał mój przyjaciel Ryszard SP8ONZ, któremu za pomoc serdecznie dziękuję.

Torn

Torn Torn produkowany był‚ od połowy lat trzydziestych aż do końca wojny dla potrzeb Wermahtu i inn Torn Torn produkowany był‚ od połowy lat trzydziestych aż do końca wojny dla potrzeb Wermahtu i inn

Torn produkowany był‚ od połowy lat trzydziestych aż do końca wojny dla potrzeb Wermahtu i innych służb. Po zakończeniu wojny, tysiące egzemplarzy trafiło w ręce aliantów ale też spora część w ręce prywatne. Odbiornik instalowany był‚ w lekkich samochodach terenowych oraz służył‚ jako sprzęt przenośny. Waga całości t.z. odbiornik + zasilacz = 23 kg. Układ elektryczny też jest ciekawostką bowiem jest to czterolampowy, trzy obwodowy odbiornik ze wzmocnieniem bezpośrednim zbudowany w układzie: pierwszy wzmacniacz w.cz., drugi wzmacniacz w.cz., detektor z reakcją i wzmacniacz m.cz. We wszystkich stopniach zastosowano lampę RV2P800. Ośmioma podzakresami pokryto częstotliwości od 92 do 6970 kHz. Zasilanie odbiornika odbywało się z 2V akumulatora żarzeniowego i 90V baterii anodowej. Zwarta i bardzo dopracowana pod względem mechanicznym konstrukcja oraz znakomitej jakości elementy powodowały że, krótkofalowcy niezwykle cenili to radio. Bębnowy przełącznik ze złoconymi stykami był‚ przedmiotem szczególnie poszukiwanym i pewno dlatego znaczna ilość tych odbiorników został‚a rozebrana. Jest takie miejsce w Warszawie gdzie w latach 50-tych były wznoszone budynki dla wojska i nie było by w tym nic dziwnego gdyby nie fakt, iż do zbrojenia ław fundamentowych użyto bliżej nie określonej ilości odbiorników Torn oraz innych urządzeń nadawczo - odbiorczych pochodzących z okresu wojny. Zalane betonem, tkwią one do dziś w fundamentach tych budowli i są niemym świadkiem zidiocenia decydentów z tamtych czasów.

EKB

EKB Odbiornik EKB był produkowany przez

Odbiornik EKB był produkowany przez "nieboszczkę" NRD dla potrzeb wojska, policji i straży granicznej. W latach 1960 - 67, gdy produkcja szła pełną parą, był tak pilnie strzeżony, że dane na jego temat podobno nie przedostały się na zachód. Konstrukcja odbiornika została pomyślana jako tzw hybryda to znaczy zastosowano w nim 7 lamp miniaturowych typu:DF669, DF668 i DF97 (pentoda o zmiennym nachyleniu charakterystyki) oraz 9 tranzystorów:OC811 i OC821 Superheterodynowy odbiornik z podwójną przemianą posiadał częstotliwości pośrednie 900 i 32 kHz i pokrywał zakres od 1,5 do 22 MHz w sześciu podzakresach. Zasilanie 1,2v oraz 7,2v odbywało się z pakietu akumulatorów kadmowo-niklowych. Waga odbiornika wynosiła 13 kg a więc było co nosić. W latach 80-tych pewne ilości tych odbiorników trafiły (niekiedy w sposób zadziwiający) w ręce krótkofalowców i z uwagi na swe wymiary, znakomity przełącznik zakresów i solidność elementów stały się hitem tamtych czasów. Mój klubowy kolega Adam SP8AMI przerobił EKB w taki sposób, że słuchanie na nim było prawdziwą przyjemnością a ponadto zmieniła się nieco jego szata zewnętrzna bowiem odbiornik został zamknięty w drewnianej obudowie otrzymując własny głośnik i zasilanie sieciowe. Od czasu do czasu odbiorniki EKB pojawiają się na rynku kolekcjonerskim a ich ceny pozostają w ścisłym związku ze stanem, numerem seryjnym i posiadanym wyposażeniem.

AP5

AP5 Radiostacja AP-5 została zaprojektowana przez Tadeusz Heftmana (TPAX) w r. 1943 i trafiła do kraju AP5 Radiostacja AP-5 została zaprojektowana przez Tadeusz Heftmana (TPAX) w r. 1943 i trafiła do krajuAP5 Radiostacja AP-5 została zaprojektowana przez Tadeusz Heftmana (TPAX) w r. 1943 i trafiła do kraju

Radiostacja AP-5 została zaprojektowana przez Tadeusz Heftmana (TPAX) w r. 1943 i trafiła do kraju w ramach zrzutów lotniczych w r. 1944. Była ona wówczas jedną z najlepszych konstrukcji w tym zakresie. Jej waga wynosiła 6 kg, a wymiary 280 x 210 x 100 mm. Całość była umieszczona w obudowie aluminiowej. Odbiornik był 3-lampową superheterodyną na lampach 6K8, 6SJ7 i 6SC7. Pracował on z częstotliwością pośrednią 1,5 MHz, miał pasmo przenoszenia 2 kHz (na poziomie -6 dB) i charakteryzował się czułością 2 - 3 µV przy odbiorze telegrafii. Nadajnik był wyposażony w lampę 6L6 i miał moc 8 - 20 W. Radiostacja pokrywała dwa zakresy: 2 - 4, 4 - 8 i 8 - 16 MHz. Jako anteny były stosowane przewody o długości 13 m z przeciwwagą lub dipole 2 x 5 albo 2 x 7 m. Urządzenie mogło być zasilane z sieci prądu zmiennego 120/220 V, z baterii akumulatorów, z przetwornicy wibratorowej albo z generatora o napędzie ręcznym. W zasilaczu pracowała lampa 5Z4. Maksymalny zasięg stacji oceniano na ok. 1500 km.