Radia domowe

Andrzej SP8BWR

Aktualizacja 2016-09-12


Demobile

Miłośnicy "czarodziejskich banieczek" potrafią o radiach lampowych prawić całymi godzinami. Powie ktoś - a o czym tu gadać?, to stare pudła pełne popiskiwań, gwizdów i innych zakłóceń. Pewno trochę racji w tym jest, bowiem komfort odsłuchu na falach długich, średnich i krótkich jest mizerny. Trzeba jednak mieć na uwadze, że to miniony czas elektroniki, który nigdy nie będzie wskrzeszony. Tak, więc tylko autentyczni pasjonaci tematu mogą ten miniony czas zatrzymać dla potomnych. Młodym ludziom słowo " lampa" kojarzy się z czymś do oświetlania ciemnego pokoju a odbiornik lampowy to czysta abstrakcja. Trzydzieści i więcej lat temu odbiorniki lampowe masowo kończyły swój żywot na śmietnikach lub za bezcen były sprzedawane w komisach. Teraz są to przedmioty, o których śnią kolekcjonerzy mali i wielcy. Znam wielu takich "małych", którzy za cel postawili sobie zgromadzenie wszystkich odbiorników lampowych, jakie wyprodukowane zostały w Polsce po 1945r. Te kolekcje są imponujące a co najważniejsze wszystkie egzemplarze są działające, czyli "dają głos". "Wielcy" kolekcjonerzy czyli ci, którzy gromadzą radia lampowe wyprodukowane do 1939r często z pewnym politowaniem patrzą na "małych", ale czy słusznie??? "Mali" robią bardzo dobrą robotę, bowiem ocalają od nie bytu efekty pracy polskich inżynierów i polskiego przemysłu radiotechnicznego. Sceptyk powie: .. ale to były czasy komunistyczne.. istotnie, był to mroczny okres naszej historii, ale dzięki tym właśnie odbiornikom nasi Dziadkowie i Ojcowie słuchali słynnego Bum Bum Buum z Londynu czy audycji RWE czy wreszcie marsza Rakoczego, którym rozpoczynały się audycje radia Madryt. Na następnych stronach zobaczysz parę opisów i zdjęć starych i bardzo starych odbiorników lampowych może te materiały spowodują, że dołączysz do grona pasjonatów radia lampowego, może zdołasz ocalić od dewastacji jakiegoś Pioniera, może rodzinna, lecz całkowicie zapomniana pamiątka w postaci Woli z ramową anteną stanie się zalążkiem twojej kolekcji i nowej pasji. Mam cichą nadzieję, że dzięki tej pisaninie parę osób zechce się głębiej zainteresować tą piękną problematyką. Jeśli chcesz zobaczyć w jaki sposób przywracane są do życia odbiorniki lampowe, koniecznie poświęć czas na zaznajomienie się ze stroną mojego Przyjaciela - kliknij TU

Pionier

Pionier Odbiorniki typu Pionier U były produkowane w Dzierżoniowie w latach 1948 - 1959 i bez wątpienia b

Odbiorniki typu Pionier U były produkowane w Dzierżoniowie w latach 1948 - 1959 i bez wątpienia były najpopularniejszymi odbiornikami w tamtych czasach. Pionier, został zaprojektowany przez zespół inżynierów, którym kierował inż. Wilhelm Rotkiewicz. Radia te przechodziły liczne modyfikacje stylistyczne oraz układowe. W chwili obecnej, najczęściej spotykaną odmianą jest Pionier U2 czyli model w bakelitowej skrzynce koloru czarnego lub ciemno brązowego. Nieco rzadszym jest Pionier U3, to znaczy model w skrzynce drewnianej, który z tej racji często bywa mylony z Mazurem. Skrzynka modelu U3 wykonywana była z politurowanego drewna sosnowego lub posiadała powierzchnie fornirowane w kolorze dębu. Pionier w wykonaniu luksusowym nosił symbol 6161 i swym wyglądem znacznie odbiegał od pierwowzoru. Typ ten jest spotykany bardzo rzadko bowiem wyprodukowany został w znikomych ilościach. Łącznie z mutacjami wyprodukowano ok 1,6 ml szt. Pionierów. Zasilanie odbiornika: Radio jest przystosowane do zasilania z sieci prądu zmiennego i stałego o napięciu 125 lub 220 V. W odbiorniku zastosowano beztransformatorowy układ zasilania a w związku z tym włókna żarzenia są połączone szeregowo a na "masie" mogła pojawiać się "faza". Rolę bezpiecznika spełniały jedna lub dwie żaróweczki oświetlające skalę. Moc pobierana z sieci, przy 220V, wynosiła ok.40W. Lampy: UCH21 - mieszacz i heterodyna, UCH21 - wzmacniacz p.cz i m.cz, UBL21 - detektor, ARW i wzmacniacz mocy, UY1N - prostownik półokresowy. Częstotliwość pośrednia : 465 kHz. Zakresy: fale krótkie 16 do 50m, fale średnie 190 do 600m, fale długie 700 do 2000m. Punkty strojenia: długie 175 i 375 kHz, średnie 600, 1000, i 1400 kHz, krótkie 6 i 15,2 MHz. Inne: głośnik magnetoelektryczny GD 13/1,5, obrotowy trzypozycyjny przełącznik zakresów, wymiary 355x175x225 mm. Na wejściu odbiornika znajduje się filtr LC dostrojony do częstotliwości pośredniej. Cewki antenowe sprzężone są indukcyjnie z obwodami siatkowymi, które ulegają odrębnemu przełączaniu dla każdego zakresu fal. Heterodyna pracuje w układzie równoległym na części triodowej pierwszej lampy UCH21. Sygnały częstotliwości pośredniej wzmacniane są przez części heksodowe dwóch lamp ECH21. Po detekcji na jednej z diod lampy UBL21 napięcie małej częstotliwości wzmocnione jest przez część triodową lampy UCH21 a następnie przez lampę mocy UBL21.

AGA

AGA W pierwszym okresie, odbiorniki AGA były sprowadzane ze Szwecji a po zakupie licencji montowano je

W pierwszym okresie, odbiorniki AGA były sprowadzane ze Szwecji a po zakupie licencji montowano je w Kraju, początkowo w 100 % w oparciu o części szwedzkie a następnie sukcesywnie wprowadzane były komponenty polskie. Radia te były produkowane przez Zakłady Radiowe "Diora" jak i przez Zakłady Radiowe Kasprzaka. Generalizując, można stwierdzić iż linię AGI tworzyły: odbiorniki sprowadzane ze Szwecji, odbiorniki produkowane w Polsce na podzespołach importowanych ze Szwecji oraz odbiorniki zmodernizowane i całkowicie produkowane w Polsce. Cechą wspólną tych trzech grup była w zasadzie niezmieniona stylistyka radia. AGA 1651 - był to odbiornik sprowadzany ze Szwecji, który posiadał zasilanie transformatorowe a prostowanie odbywało się na lampie 5Y3G. Lampy pozostałe to: 6SJ8G - mieszacz i heterodyna, 6K7G - wzmacniacz częstotliwości pośredniej, 6Q7G - wzmacniacz małej częstotliwości i detektor, 6V6G - wzmacniacz mocy, 1G33 - wskaźnik dostrojenia. Trafo sieciowe zabezpieczone było wyłącznikiem termicznym. Częstotliwość pośrednia 463 kHz. Zakresy: długie od 700 do 2000m, średnie od 195 do 600m, krótkie od 16 do 52m. Ten model , po wprowadzeniu pewnych zmian konstrukcyjnych, był montowany w Polsce jako RSZ-47 lub Aga 1743. Zmiany polegały na zastosowaniu lamp amerykańskich z żarzeniem 7V i wyeliminowaniu wskaźnika dostrojenia. Układ pracował na: 7S7 - mieszacz i heterodyna, 7H7 - wzmacniacz pośredniej, 7B6 - wzmacniacz małej częstotliwości i detektor, 7C5 - wzmacniacz mocy, 5Y3GT - prostownik pełnookresowy. Miesięcznik "Radio" z listopada i grudnia 1947 r zamieścił schemat i opis tego odbiornika określając go jako "....odbiorniki tego typu należą do pierwszych produkowanych u nas w kraju." AGA 1742 - był to odbiornik sprowadzany ze Szwecji, który zbudowany został na lampach "uniwersalnuch" a zatem był radiem beztransformatorowym. Układ pracował na: 14S7 - mieszacz i heterodyna, 14H7 - wzmacniacz częstotliwości pośredniej, 14R7 - wzmacniacz małej częstotliwości i detektor, 50A5 - wzmacniacz mocy, 35Z3 - prostownik półokresowy. Jako wskaźnik dostrojenia pracowała neonówka 1629. Zakresy i częstotliwość pośrednia jak Adze 1651. Ten model nie był u nas produkowany i zachował się w nielicznych egzemplarzach. RSZ - F - wstępujący również pod nazwą " AGA abonencka" - był radiem produkowanym w Polsce z zastosowaniem, w większości, polskich podzespołów. Układ pracował na następujących lampach: ECH21 - mieszacz i heterodyna, EF22 - wzmacniacz częstotliwości pośredniej, EF22 - wzmacniacz małej częstotliwości, EBL21 - detektor i wzmacniacz mocy, AZ1 - prostownik pełnookresowy, EM4 - "oczko magiczne". Pobór mocy ok. 66W, częstotliwość pośrednia 465 kHz, głośnik GED20/5 ze wzbudzeniem, regulacja barwy tonu, gniazda do podłączenia adapteru i dodatkowego głośnika. Typ ten posiadał parę "mutacji" do których należała odmiana radiowęzłowa (RSZ-F-3W), odmiana o podwyższonej mocy (RSZ-F-8W na dwóch lampach EBL21 w układzie przeciwsobnym), odmiana bez "oczka magicznego" i parę innych.

Szarotka

Szarotka Ten pierwszy polski, przenośny i jak pisano turystyczny odbiornik radiowy był produkowany w latach

Ten pierwszy polski, przenośny i jak pisano turystyczny odbiornik radiowy był produkowany w latach - 50-tych przez Zakłady Radiowe im. Kasprzaka w Warszawie. Początkowo był to odbiornik dwuzakresowy oznaczony jako Szarotka 2 a następnie trzyzakresowy oznaczony jako Szarotka 3. To piękne, kultowe już radio posiadało obudowę wykonaną z polistyrenu w odcieniach kości słoniowej ale były też Szarotki z obudową zieloną i czerwoną. Elementami dodatkowymi były: zasilacz sieciowy i skórzany pokrowiec. Zasilanie: odbywało się z dwóch ogniw typu R20 połączonych szeregowo oraz baterii anodowej o napięciu 67,5 V. W warunkach stacjonarnych odbiornik można było zasilać poprzez specjalny zasilacz z sieci prądu zmiennego przy czym pobór mocy wynosił wtedy ok. 6 W. Lampy: 1R5T: przemiana częstotliwości, 1T4T - wzmacniacz częstotliwości pośredniej, 1S5T - wzmacniacz małej częstotliwości i detektor, 3S4T - wzmacniacz końcowy, DM70 - wskaźnik dostrojenia. Zakresy: fal średnich od 187 do 560 m, długich od 1050 do 1875 m a w Szrotce3 dodatkowo 25 metrowy wycinek fal krótkich. Częstotliwość pośrednia : 465 kHz. Inne: miniaturowy głośnik magnetoelektryczny typu GD 9/0,5, antena ferrytowa i gniazdo anteny zewnętrznej, wymiary 225x170x65 mm, ciężar z bateriami ok. 2 kg. Czas pracy kompletu baterii wynosił 25 - 30 godzin.

Stolica

Stolica Odbiornik był produkowany w drugiej połowie lat 50-tych w warszawskich Zakładach Radiowych im. Ka

Odbiornik był produkowany w drugiej połowie lat 50-tych w warszawskich Zakładach Radiowych im. Kasprzaka. Obudowa wykonana jest z fornirowanego drewna i posiada w swej górnej i dolnej części poziome ozdobniki zrobione z mosiężnego drutu. Pod "oczkiem magicznym" znajduje się stylizowany napis Stolica wykonany z blaszki mosiężnej. Model ten był wykonywany przez parę lat w prawie niezmienionej formie. Z uwagi na swą stylistykę, radio było sprzętem bardzo poszukiwanym. Zasilanie: radio jest przystosowane do zasilania z sieci prądu zmiennego o napięciu 127 lub 220 V a cały układ elektryczny jest zabezpieczony bezpiecznikiem 0,9 A. Lampy: ECH21 - mieszacz i heterodyna, EF22 - wzmacniacz częstotliwości pośredniej, EF22 - wzmacniacz małej częstotliwości, EBL21 - wzmacniacz mocy i detektor, EM4 - "oczko magiczne", AZ1 - prostownik pełnookresowy. Zakresy: długie od 770 do 2000m, średnie od 187 do 560m, krótkie od 16 do 52m. Częstotliwość pośrednia 468 kHz. Inne: głośnik trzy watowy magnetoelektryczny ze wzbudzeniem, pobór mocy ok.55W, gniazdo gramofonowe, gniazdo dodatkowego głośnika, barwa tonu. Zasada działania odbiornika jest identyczna jak radia Syrena.

Mazur

Mazur Radio Mazur należało do odbiorników bardzo popularnych a z uwagi na stylistykę i walory użytkow Mazur Radio Mazur należało do odbiorników bardzo popularnych a z uwagi na stylistykę i walory użytkow

Radio Mazur należało do odbiorników bardzo popularnych a z uwagi na stylistykę i walory użytkowe było bardzo poszukiwanym. Odbiorniki Mazur i Mazur-Lux (na zdjęciu dolnym) były produkowane w latach 1952 - 56 w Zakładach "Diora" i układowo nie różniły się między sobą. Zasilanie: transformatorowe z sieci prądu zmiennego o napięciu 120 lub 220 V. Zabezpieczeniem układu jest bezpiecznik rurkowy 0,7A. Lampy: ECH21 - mieszacz i heterodyna, ECH21 - wzmacniacz częstotliwości pośredniej i wzmacniacz wstępny małej częstotliwości, EBL21 - detektor i wzmacniacz mocy, AZ1 - prostownik pełnookresowy. Częstotliwość pośrednia 465 kHz. Zakresy: długie od 700 do 2000m, średnie od 190 do 600m, krótkie od 30 do 52m. Przełącznik zakresów - obrotowy, czteropołożeniowy. Inne: głośnik okrągły GD13/1,5, skokowy regulator barwy dźwięku, wejście gramofonowe, moc wyjściowa ok. 3W. Rozwinięciem odbiornika Mazur i Mazur-Lux był Mazur II, produkowany w latach 1956 - 58 przez Zakłady "Diora". W modelu tym dokonano pewnych zmian układowych, wprowadzono wskaźnik dostrojenia ("magiczne oczko") oraz wyposażono go w dużą drewnianą skrzynkę i szeroką, czytelną skalę. Waga tego modelu wzrosła do 10 kg.

Nokturn

Nokturn Ten mały ale o jakże pięknej stylistyce odbiornik produkowany był w latach 1957 - 61 w Zakładac

Ten mały ale o jakże pięknej stylistyce odbiornik produkowany był w latach 1957 - 61 w Zakładach Radiowych "Diora". Obudowa wykonana była z czarnego lub ciemnobrązowego bakelitu a ten sam odbiornik ale w skrzynce drewnianej nosił nazwę Sonantina. Radio posiadało klawiszowy przełącznik zakresów a pewnym novum było podzielenie pasma średniofalowego na dwa podzakresy. Zasilanie: beztransformatorowe, z sieci prądu zmiennego i stałego o napięciu 127 lub 220V. Jest to zatem odbiornik uniwersalny w którym na korpusie może wystąpić pełne napięcie sieci. Prostowanie półokresowe odbywa się na lampie UY1N. Lampy: UCH21 - mieszacz i heterodyna, UCH21 - wzmacniacz częstotliwości pośredniej i wzmacniacz napięciowy małej częstotliwości, UBL21 - detektor i wzmacniacz mocy. Częstotliwość pośrednia 465kHz. Zakresy: długie od 1034 do 2070m, średnie I od 322 do 575m, średnie II od 186 do 333m, krótkie od 24,2 do 52,1m. Trójpunktowe strojenie należy wykonywać: zakres fal długich 160 220 280 kHz, fale średnie I podzakres 540 720 895 kHz, fale średnie II podzakres 950 1250 1550 kHz, fale krótkie 6 i 11,8 MHz. Inne: głośnik owalny typu GD 18-13/2, rolę bezpiecznika pełni żaróweczka oświetlająca skalę 12V 0,225A, waga 6,7 kg. W odbiorniku Sonatina dokonano pewnych modyfikacji układowych polegających na: zmianie zakresu fal krótkich z podziałem na dwa podzakresy, wprowadzono jeden zakres fal średnich, zmieniono głośnik, zastosowano nowy przełącznik klawiszowy, zmieniono kondensator obrotowy. Zmiany te miały na celu poprawę jakości radia i uproszczenie konstrukcji.

OrionRSZ48

OrionRSZ48 Ten śliczny odbiornik był produkowany od 1948r przez Państwowe Zakłady Tele i Radiotechniczne, j

Ten śliczny odbiornik był produkowany od 1948r przez Państwowe Zakłady Tele i Radiotechniczne, jako licencyjne radio węgierskiego Oriona. W zamyśle miał być odbiornikiem "masowym" czyli - dużo i tanio. Stylistyka i konstrukcja tego odbiornika spowodowała, że zapotrzebowanie było ogromne. Odbiornik przegrał jednak wyścig z Pionierem i wkrótce zaprzestano go produkować. Dziś, jest zaliczany do rarytasów kolekcjonerskich. Zasilanie radia: transformatorowe 110/150/220V. Ukaład: superheterodyna na lampach 2 x ECH21 i EBL21. Prostownik dwupołówkowy na AZ21. Bębnowy pzrełącznik zakresów fal DSK z pokrętłem na bocznej ściance. Głośnik owalny dynamiczny. Bardzo czytelna skala zegarowa ze znakomicie i precyzyjnie działającym wskażnikiem.